PEŞİN

Tarih 23 Mayıs 2009

PEŞİN sıf. (fars. pîşîn). Bir alışverişte alışveriş yapıldığı anda ve alınan şeyin tes­liminden önce veya teslimiyle birlikte öde­nen. (Zt. veresiye.)
Çalışmadan verilen (ücret, aylık v.b.): Ayşe benim gibi değil, peşin para ile çalışıyor (A. H. Tanpınar). Peşin olarak verilmesi icap eden parayı ihsan kendisi verdi ve at yedeklerinde be­raberce kasabaya döndüler (Sabahattin Ali).
önceden olan: Bu, başlayan geceden doğma bir peşin his miydi? (S. F. Abası­yanık). Kemalizmi doğuran iki büyük mil­li zaruret de hiç bir peşin düşüncenin mah­sulü değildir (P. Safa).
Zf. Daha ön­ceden, evvelce: Size peşin bu anlatıldı.
Çalışmadan, işlemeden: Altı aylık kirayı peşin istiyorlar.
—çeş. dey. Peşin hüküm, bir şey veya kim­se hakkında iyice bilgi edinilmeden verilen karar.
Peşin pazarlık, daha olmamış şey­ler için önceden yapılan anlaşma.
— Huk. Peşin dava defi, âdi kefalette, ke­filin kendisini takip eden alacaklıya, önce borçluya başvurmasını bildirerek yaptığı savunma.
— ansikl. Huk. İki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin, karşı ta­raf borcunu yerine getirmeden önce kendi borcunu ifa etmesi.
Peşin dava defi. Âdi kefalet durumunda, alacaklı, borçluyu takip edebilecek ve ondan alacağını elde edebi­lecek durumda oldukça, kefile başvuramaz. Aksi halde, kefil ona karşı peşin da­va defini öne sürebilir. Aşağıda yazılı üç durumdan birinin olması halinde, âdi kefil alacaklıya karşı peşin dava defini ileri sü­remez: 1. borçlu iflâs etmişse (kefilin, borçlunun iflâsı halinde peşin dava defini ileri sürememesi için, iflâsın kefalet söz­leşmesinin yapılmasından sonra gerçekleş­mesi gerekir); 2. borçlu aleyhinde yapılan icra takibi semeresiz kalmış, yani alacak­lıya bir katî aciz belgesi verilmişse (bk. aciz vesikası); 3. borçlu aleyhine Türki­ye’de takibata geçmek imkânsız duruma gelmişse (bunun için borçlunun ikametgâ­hını yabancı bir ülkeye nakletmesi yeter­lidir). Ayrıca bu nakilden ötürü takibatın güçleştiğinin ispatı gerekmez. (M)

PEŞİNAT çoğl. i. (peşin’den Osmanlıca pe­şinat). Peşin olarak verilen para: Peşinat olarak ne verdiler?
♦ Peşinatsız sıf. Peşin para almadan: Pe­şinatsız taksitle satış. (M)