Poetike (Peri Poietikes)

Tarih 30 Mayıs 2009

Poetike (Peri Poietikes), Aristoteles’in ese­ri (M.ö. IV. yy.). İki kitaptan meydana gelen eserin ikinci kitabı komediye ayrıl­mıştı. Bugün elde yalnız, metindeki bazı eksik yerler, eklenen kısımlar veya sırası değişen bölümlerle başka bir nitelik ka­zanan birinci kitap vardır. Kitap yirmi altı bölüme ayrılır: şiirin özü üstüne giriş, şii­rin türleri, kaynakları (I.-V. bölümler); trajedi teorisi (VI.-XXII.); destan teorisi (XXIII.-XXIV.); çeşitli meseleler (XXV. bölüm); destanla trajedi karşılaştırılması (XXVI). Aristoteles’e göre şiir bir taklittir; nesneleri olduğundan daha çok veya daha az güzel gösterebilir ve onlardan genel tas­virler çıkarır. Çeşitli türleri, sadece, çeşitli taklit tarzlarıdır. Bu taklidin kaynağı, iç­güdüdür. Bütün sanatlar içgüdüyle başlar, alışkanlık ve teknik çalışma ile olgunlaşır. Trajedi, bütün eski şiirin son şeklini buldu­ğu en üstün türdür.
Başlıca unsuru, korku ve acıma uyandıran ve bu tutkuları arıtan olaydır. Yazar daha sonra XVI. yy.ın so­nundan itibaren trajedi nazariyecileri tara­fından yanlış anlam verilen ünlü birkaç say­fada trajedinin kurallarını belirtir. Aristo­teles trajedide yalnız olay birliğini zorunlu sayar; yer birliği konusunda tek kelime söy­lemez. Ayrıca zaman birliğinden de ancak dolaylı bir şekilde söz eder. (L)