POLYBİOS

Tarih 03 Haziran 2009

POLYBİOS, yunan tarihçisi (Megalopolis M. ö. 200′e doğr. – öl. M. ö. 125 – 120′yedoğr.). Akhaia birliği strategos’u, Lykortas’ın oğlu; Philopoimen’in dostuydu; Poly-bios’un kendi de bu birliğin verdiği çeşitli görevlerde bulundu. 181′de Mısır’a gönde­rilen elçilik heyetine katıldı. 169 – 168′de «hipparkhos» oldu. Lykortas ve Philopoimen gibi, o da aşırı yurtsever Devrimci De­mokratlar partisiyle Roma’yı tutan Oligarkhes’ler partisi arasında bir denge siyaseti kurmağa çalışan ılımlı yurtseverler partisindendi. Roma taraflısı şeflerden Kellikrates tarafından ele verilen Polybios, Perseus’un Pydna’da yenilgiye uğramasından (168) sonra, birliğin, Roma devletine vereceği bin rehinesi arasına katıldı. Roma’da yaşa­yan Polybios, stoa’cı akımın etkili olduğu, Scipio Emilianus’un çevresine sokuldu.

Tarihî eserini yazmağa o sıralarda başladı. Seferlerinde yanında bulunduğu Scipio Emilianus ile İspanya’ya, Galya’ya, Afrika’­ya gitti; özellikle Kartaca (146) ve Numantia (Numancia) [133] kuşatmalarında bu­lundu. Korinthos’un yıkılmasından (146) sonra, Romalılar arasında sağladığı büyük güven onun gelecekteki Akhaia eyaletinin temellerini atmak konusunda yetkili kılın­masına yol açtı. Polybios bu görevi eski yurttaşlarını küçük düşürtmeden yerine ge­tirdi.

Eserlerinin önemli bir kısmı günümüze kaldı. Bunlar yazarın tanık olduğu olayla­rı kavramaktaki yüksek zekâsını yansıtır: Akdeniz dünyasının Roma imparatorluğu hâkimiyeti altında birleşmesi «yeryüzünün hemen bütününün, nasıl ve hangi siyasî rejimin etkisiyle bir tek imparatorluğun, Roma imparatorluğunun yönetimine girdi­ğini» açıklamağa çalıştı. Sağlam bir meto­du vardır: her çeşit bilgi kaynağına başvu­rur; ülkeyi, araziyi bile inceler. Olayların sebeplerini açıklarken tanrısal güçleri dışta tutmak isteyen ilk yazarlardan biri odur: Polybios’un başlıca kaygısı olay­ların akışı içinde, maddî sebeplerle bunla­rın sonuçlan arasındaki yakın ilişkiyi bu­lup çıkarmaktır. Nihayet Polybios, toplum­ların gelişmesinin anlamını kavradı, bu anlayış da onu, Stoa’cılığın etkisi altında, siyasî şekilleri bir «çevrim» teorisiyle (anakyklosis) açıklamağa kadar sürükledi; monarşi, aristokrasi, demokrasinin art ar­da gelmesi kaçınılmaz bir şeydir, çünkü bu rejimlerin hepsi zamanla bozulur. (L)