POTSDAM

Tarih 06 Haziran 2009

POTSDAM, Almanya’da (Doğu Almanya) şehir, idare bölümü merkezi, Berlin’in 20 km güneybatısında, Havel ırmağı kıyısın­da; 115 000 nüf. «Prusya Versailles’ı» denen şehir bir Sanayi merkezi haline gel­miştir (sinema, grafik, makine sanayii; hassas makineler; konservecilik). Yalanın­da birçok meyve bahçesi.
—Potsdam idare bölümü, 1 161 000 nüf.
— Tar. ve G. santl. önce bir islav şehri olan Potsdam, 993′tc rahip Quedlinburg’un eline geçti. Askanya sülâlesinin, Havel ırmağındaki bir adada inşa ettirdiği şatonun yakınında gelişen Potsdam’a, XIV. yy’da şe­hir «şart»ı tanındı. Baş «seçici prens» 1660′tan sonra inşa ettirdiği şatoda, fransız protes-tanlarını Brandenburg’a göçmeğe çağıran 8 kasım 1685 tarihli fermanı imzaladı; 1682′de tamamlanan şatoda (Stadtschloss), mimar G.W. von Knobelsdorff 1744-1751 arasında değişiklikler yaptı. Friedrich II, gözde mer­kezlerinden biri olan Potsdam yakınında Sans-Souci şatosunu inşa ettirdi; sonra par­kın ucunda, fransız mimarı Jean Laurent Le Geay’e Yeni Saray’ı yaptırdı (1763-1769). İmparator Friedrich III’ün öldüğü Yeni Sa­ray, Wilhelm II’nin yazlık sarayı oldu. Friedrich-Wilhelm II, Heilige See kıyısında Mermer sarayı (Marmorpalais) yaptırdı (1787-1790, Gontard ve Langhans’ın ese­ri); Wilhelm I imparator olmadan önce, Babelsberg şatosunu inşa ettirdi (1834-1849). Nikolaikirche (1830-1837, Schinkels’in eseri) ve Friedenskirche de (1845-1848, L. Persi-us’un eseri) şehrin önemli anıtlarındandır. Garnison kilisesindeki (1731-1735 arası Gerlach tarafından inşa edildi) Friedrich II’nin mezarı önünde Aleksandr I, Friedrich-Wilhelm III’e «ebedî dostluk» andı içti (3 ka­sım 1805) ve Hindenburg’un huzurunda Hitler, Weimar anayasasının kaldırıldığını ve III. Cumhuriyetin kurulduğunu ilân etti. (L)