Principe [İL] (Prens)

Tarih 09 Haziran 2009

Principe [İL] (Prens), Machiavelli’nin San Casciano’da sürgündeyken yazdığı (1513) ve ölümünden sonra yayımlanan (1531) siyasî incelemesi. Piero de Medici’nin oğlu Urbino dükü Lorenzo’ya ithaf edilen (Lorenzo’-nun belki de hiç okumadığı) bu eserde, her ikisinin de başında birer hükümdar bulu­nan Fransa ile ingiltere’nin toprak bütün­lüklerini ve manevî birliklerini sağlamala­rına karşılık, italyan cumhuriyetlerinin İtalya yarımadasının birliğini sağlamakta güçsüz kaldıkları belirtilir. Machiavelli, kendini cumhuriyetçi bir hükümete yönel­ten kişisel çıkarlarını göz önünde bulun­durmaz, devlet anlayışına dayanan, kanun ile ahlâkın bu anlayışa bağımlı olacağı ve bu belirli bir sonuca ulaşmak için her aracı geçerli sayan pozitif bir siyaset ta­sarlar. Böyle bir programı, ancak ihtiyat, bilgelik ve cesareti biraraya getirmeyi başarabilen bir «prens» (yani hükümdar) ger­çekleştirebilir. Enerjik, kuvvetli ve halkı ezenlere karşı merhametsiz ve kaygısız ol­ması gereken bu prens, toplum yararı uğ­runa gerekirse şiddete ve yalana başvur­maktan kaçınmamalıdır. Böylece millî bir ordudan destek alarak italyan topraklarını savunabilecek tek güç olan halk tabakala­rını kurtaracaktır. Bu açıdan bakıldığı zaman her halde en uygun «prens» tipi, sıfır­dan başlayarak küçük bir modern devlet kurmayı başaran Cesare Borgia’dır. Machiavelli, bu küçük modern devletin, bir­leşik İtalya’nın çekirdeğini meydana getire­ceğini ummuştu. (L)