PSALTERİON

Tarih 12 Haziran 2009

PSALTERİON i. (yun. k.). Yunanlılarda, mızrap yerine parmakla çalınan telli çal­gı, (üçgen biçiminde küçük bir arp olan trigonos, Mısır veya Suriye asıllı haç bi­çiminde büyük bir arp olan sambük ve Fe­nike çalgısı olan 12 telli nablas hep bu tür çalgılardır.) | Ortaçağda mızraplı bir çalgı: üzerinde bir veya birkaç gül bulu­nan içi oyuk bir ahenk tahtasından ve bu kapak boyunca, kulaklar vasıtasıyle gerilen, değişik sayıda, tek veya ikiz tellerden mey­dana gelir. (Bir gitar gibi tutulan psalterion Doğu’dan gelme ve cantiga’larda [XIII. yy.] rastlanan bir çalgıdır; elle çırpılarak çalınan dört, beş ikiz veya üçüz teli vardı, tellerin tümü 15 veya 16′yı bulurdu. XVI. yy.da T biçimini aldı: telleri ikişerli, üçerli olarak 13 perdelik bir ses alanını kapsardı [ölümün Zaferi adlı eserde görünen psalterion gibi]; psalterion kimi zaman mız­rapla, kimi zaman da Almanya’daki Hackbrett, Fransa’daki dulcimer [dülsimer] gi­bi tellerine iki çubukla vurularak çalınır­dı. XIV. yy.ın ikinci yansından itibaren psalterion’dan eşikiye ve klavikord doğdu.) [L]