PSİKOTERAPİ

Tarih 12 Haziran 2009

PSİKOTERAPİ (fr. psychotherapie). Tıp, ve Psikiyatr. Hekimin hastayı etkilemek için kullandığı psikolojik araçların tümü.
— Ansikl. Zihnî veya psikosomatik bo­zuklukları tedavi etmeğe yarayan psikoterapi teknikleri psikanalizin bütün keşiflerin­den az veya çok faydalanır. Bu metotların kullanılışı bozukluğun cinsine, hastanın zi­hin seviyesine (içebakış, sözlü anlatım se­viyesi v.b.) ve maddî imkânlarına bağlı­dır.
• Kişisel psikoterapiler. En önemlisi psi­kanalizdir. Psikanalizden ilham alan psiko­terapiler, aynı zamanda, transfer ile karşı transferin analizine dayanır, fakat pratik düşüncelerle veya hastanın ruhsal yapısı göz önüne alınarak, bu tedavide psikanalizin kesin kurallarına uyulmaz (seanslar daha az sayıda olur, hasta ile yüz yüze bulunan tedavi hekimi daha yumuşak davranır). Bu tedaviler, transferleri kütlevî, dayanık­sız ve çiftdeğerli olan psikozlular için, ben­liklerinin sağlamlaştırılması gereken psikoz öncesi hastalar için ve yorumların aktüel malzeme üstüne yürütüldüğü (destek psiko­terapisi) psikosomatik bozukluk hallerinde tavsiye edilir. Başka kişisel psikoterapiler de vardır: Jung psikoterapisinde esas mal­zemeyi rüya ile hayal gücü ürünleri meyda­na getirir; arkeotip’lerin analizini bunlar sağlar (tedavi, şahsiyeti başkalaştırma amacını taşır). Freud’un libido nazariyesini reddeden, hastayı kendi gerçek noksanları­nın ve imkânlarının bilincine vardırmak amacını güden Adler psikoterapisi; yönergesizlik (Bk. YÖNERGESİZ); varlıksal ana­liz (bk. VARLIKSAL); katarsise yol açan ve analizci için önemli bir malzeme sağlayan farmakolojik psikoterapiler; bedeni etkile­mek suretiyle heyecan yatıştırmayı sağlayan gevşeme metotları. Bunların en önemlile­rinden biri otogen training’dir. (Bk. TRAiNiNG.) Bu metotlar özellikle, psikosomatik veya psikomotor bozukluklarda kullanılır.

- Kolektif psikoterapiler. Bu tedavi me­totları, uygulanılacak gruplara (kendiliğin­den teşekkül etmiş veya tedavi maksadıyle meydana getirilmiş) göre değişir. Grup psikoterapileri son zamanlarda gelişmiştir. Esas tedavi etkeni grubun kendisidir. Bir­likte bulunma hali hastaların güvenini art­tırmağa, dirençlerini azaltmağa, özdeşleme­leri kolaylaştırmağa yardım eder; grubun çeşitli üyeleri arasında transfer ilişkileri kurulur. Kolektif psikoterapi çok sayıda hastayı (4-10 kişilik gruplar) aynı zamanda tedavi edebilme imkânı sağlar. Sözlü ifa­de, dramatik ifade olmak üzere iki metot kullanır.
a) Sözlü ifade teknikleri, grup psikanalizi (hastalar, bir psikanalizci huzurunda, ken­di aralarında serbestçe tartışır; psikanalizci kolektif uyarmalara ve grubun o anda kendisiyle olan ilişkilerine göre yorumlar yapar) ve grup psikoterapileri olmak üzere ikiye ayrılır; grup psikoterapileri grup psi­kanalizine yakındır, ama özellikle aktüel bir çatışma içinde bulunan hastalara uy­gulanır. Bu amaçla son zamanlarda kolektif uyku kürlerine başvurulmuştur: hastalar arasındaki alışverişler ortaklaşa paylaşılan tecrübe yoluyle kolaylaştırılmıştır.
b) Dramatik ifadeye dayanan metotlar, özellikle, Moreno psikodramını esas alır; ancak buradaki teknik değiştirilebilir: has­talarla tedaviciler karşılıklı roller oynar, bunları değiştokuş ederler (analitik psikodram).
Kurumlarda yapılan kolektif tedaviler tabiî gruplara, meselâ bir psikiyatri servisinde bulunan hastalara uygulanır: hastanın ye­niden sosyalleşmesine, gerçek’e intibak et­mesine yardım eder; hastaya, sosyal değeri olan çalışmalar teklif edilir. Bu çalışmalar kurumun çerçevesi içinde yer alan bir iş (işle tedavi) olabilir; ayrıca tartışmalar, dergiler, kulüpler, toplantılar, boş zaman­ların kolektif düzenlenmesi v.b. de bu ça­lışmaların kapsamına girer. Psikiyatri ser­visi, artık gitgide, devamlı bir sosyoterapi haline gelmektedir. (L)