PYRRON

Tarih 16 Haziran 2009

PYRRON, yunan filozofu (Elis 365′e doğr.- öl. M. ö. 275). Ressamdı. Demokritos’un öğrencisi Anaksarkhos’tan ders aldı ve onunla birlikte Büyük İskender’in seferlerine katılarak Asya’ya gitti, «gymnosophistes’ler» denen hint fakir ve düşünürlerini tanıdı.

İskender’in ölümünden sonra Elis’e döndü. Pratik felsefesi, gösterişsiz yaşayışı ve sadeliğiyle herkesin hayranlığını kazan­dı. Elis şehri onu kendine başrahip seçti ve bir heykelini dikti. Pyrron şüpheci felsefe okulunun kurucusudur. Pyrron’culuğun özelliği, her türlü dogmaya karşı çıkması ve her çeşit düşünce ve inancı reddetmesidir. Bu tutumun kaynağını, Gorgias ve Protagoras gibi sofistlerin görüşlerinde aramak gerekir. Bu düşünürlere göre hiç bir şey ke­sin olarak bilinemez. Çünkü her şey, her an değişmektedir ve duyumlarının aracılığıyle «insan her şeyin ölçüsüdür» (Protagoras). Demek ki yanılgıya düşmemek için, her türlü yargıdan kaçınmak ve her çeşit tutkuyu bir yana atarak tam bir «ataraksia» halinde yaşamak gereklidir. Olumlama da olumsuzlama da yanlıştır. Çünkü her nes­ne üstünde, birbirini yok eden ve birbiriyle çelişen iki düşünce ileri sürülebilir. Bu son tez ile Pyrron, diyalektiğe bağlanıyor­du. Filozof, bir İskender destanından baş­ka şey yazmadı. Düşünceleri, öğrencisi Timon’un yaptığı açıklamalar aracılığıyle ta­nındı. Timon, Silloi (Yergiler) adlı eserinde Pyrron’u övmekte ve onun düşüncelerini Arkesilaos’un olasıcılık felsefesine karşı sa­vunmaktadır. (L)