RABİA ADEVİYE Kaysiye

Tarih 17 Haziran 2009

RABİA ADEVİYE Kaysiye, arap kadın şairi ve mutasavvıfı (?, 713 – Basra 801).
Hayatı hakkında yeterli bilgi yoktur. Ço­cukluğunda çalındığı veya cariye olaraksatıldığı söylenir. Azat edildikten sonra dünya işlerinden el çekerek kendini tasav­vufa verdi. Basra’da yerleşti.
Kısa bir sü­re içinde çevresinde büyük bir kalabalık toplandı. Kendine inananlar arasında Ma­lik bin Dinar, Zahid Rebah el-Kays, hadis ravisi Süfyan el-Savri ve Sufî Şakik el-Belhî vardı. İnsanın, içine kapanmakla Tan­rı sırrına ulaşacağı görüşünü savunurdu. Ona göre bütün varlık türleri Tanrı’da bir­liğe ulaşır. Var olan yalnız Tanrı’dır.
Ev­ren ve kapsadığı varlık türleri Tanrı’nın değişik nitelikler içinde görünüş alanına çıkmasıdır. Tanrı’ya varmanın tek yolu sev­gidir. Rabia, islâm tarihinde insanın dünya işlerinden el çekerek içine kapanmasıyle ol­gunlaşacağına inanan ilk sofidir, inançla­rını dile getiren, tasavvuf konularını usta­lıkla işleyen şiirleri vardır. Kendinden son­ra gelen ve içe kapanmayı ilke edinen şair­leri etkiledi. Eski mecmualarda dağınık bir durumda olan şiirleri sonradan biraraya toplandı. Rabia üstünde doğu ve batı araş­tırıcıları tarafından yapılan yorumlar ve çalışmalar vardır. (M)

RABİA GÜLNÛŞ. Bk. GÜLNÛŞ SULTAN.
RABİA HATUN. Bk. BÂLÂ HATUN.