RADYUM

Tarih 18 Haziran 2009

RADYUM i. (fr. radium). Kim. Atom nu­marası 88 olan kimyasal element; 1898′de, P. Curie, M. Curie ve G. Bemont tarafından, pekblendin işlenmesi sırasında elde edi­len baritli tortular içinde keşfedildi. Bk. ÂNSiKL.

— Radyol. Radyum tedavisi, radyumun te­davide kullanılması. Bk. ANSiKL.
— ansîkl. Kim. Radyum, çeşitli cevherler­den elde edilir: bohemya pekblendi, Colora­do karnotiti (hidratlı potasyum ve üranil çift vanadatı), portekiz uraniti gibi bu çeşit­li cevherlerde radyum oranı çok düşüktür ve cevherin birkaç tonu ancak birkaç desigram radyum verir, özellikle karnotit’in işlenmesi çırasında, bir baryum ve radyum klorür ka­rışımı elde edilir; bu klorürler ayrımsal billûrlaştırılma ile birbirlerinden ayrılır.

Metal radyum (sembolü Ra), 1910′da Marie Curie ve A. Debierne tarafmdan, radyum klorürün elektrolizinden elde edildi. 700°C-ta erir, soğukta suyu ayrıştırır; görünüşü ve Özellikleriyle baryuma benzer, atom ağırlığı 226,05′tir. En çok kullanılan tuzu radyum klorürdür
RaCl2, 2H2 O. Radyum, atom yapısında bozunma gösteren bir enerji miktarı açığa çıkararak meydana de helyum ve radon’un açığa çıkmasıyle meydana gelir. Radyum bozunması alttaki şema ile gösterilebilir:

Art arda gelen radyoaktifliği gösteren bu tabloda değişik çekirdeklerin ortalama bö­lünme süresi belirtilmiştir. Parantez içinde de bu çekirdeklerin eski adları (radyum A, …) konmuştur. Radyum dönüşümleri büyük bir enerji miktarı açığa çıkararak meydana gelir; 1 gr radyum için, bu enerji miktarı, 340 kg kömürün yakılmasıyle meydana gelen ısıya eşittir. Yayılan a,B ve y ışınımları karmaşıktır; gazları iyonlaştırma, fotoğraf plak­larını etkileme, flüorışı meydana getirme özellikleri gösterir. Ayrıca bakterileri ödürür ve hücreleri yok eder; bu yüzden de tedavide çeşitli uygulamaları vardır (radyum tedavisi).
— Radyol. Radyum tedavisi’nde platin ve al­tın filtresinden süzülmüş ışınlar kullanılır (gamma tedavisi); bunların tedavi etkisi X ışınlarınmkine benzer. Tedavi içeriden veya dışarıdan olabilir: iç tedavide dokuların içi­ne radyumlu iğneler batırılır veya vücudun tabiî boşluklarına radyumlu tüpler sokulur. Dış tedavide, tedavi edilecek bölgenin ya­kınma, bölgenin dış şekline göre kalıplanmış bir aygıt içinde radyumlu tüpler yerleştirilir (deri üstünden radyum tedavisi). Radyum tedavisi uzaktan da yapılabilir; bunun için bir miktar radyum (birkaç gram) delikli bir kurşun kaba konur (Regaud ve Ferroux ay­gıtı) ve delikten çıkan ışınlar kullanılır. (L)