RAPSODİ

Tarih 23 Haziran 2009

RAPSODİ i. (yun. rhapsodia’dan fr. rhapsodie). İlkçağ Yunanistan’ında, manzum bir parçanın ve özellikle bir epik şiirin okunma­sı. || Kısa bir tema üstüne yazılmış epik şiir. || İçinde Homeros’un şiirlerindeki olay­lardan birini işleyen şarkı veya parça.

— Müz. Belirli bir millî veya bölgesel mü­zikten alınmış temalardan, irticalî beste usullerinden veya bir çalgının özelliklerinden yararlanan müzik parçası.
— ANSiKL. Müz. Rapsodi terimini, ilk ola­rak XIX. yy.ın başında usta çalgıcı Tomaşek kullandı. Liszt’in macar (daha doğrusu çigan) rapsodileri, çigan müziğinin anlatım tarzını (kendine has gam’lar, aralıklar ve ri­timler, çardaşlarda lassu’lar ile friska’ların birbirini izlemesi) kullanan epik eserlerdir. Liszt’in ayrıca bir İspanyol Rapsodisi de vardır. Liszt’ten sonra, rapsodi, folklor unsurlarının serbestçe işlendiği bir fantezi ola­rak kaldı.
Sadece Brahms ile Debussy (klar­net için rapsodi) bu çerçevenin dışına çıkabildiler. Başlıca rapsodi bestecileri arasında şu adlar özellikle anılmağa değer: Lalo (Norveç Rapsodisi), Dvorak (İslav Rapso­dileri), Saint-Saens (Auvergne Rapsodisi), Ropartz (Breton Rapsodisi), Gershvin (Rhapsodie in Bluc), Ravel (İspanyol Rap­sodisi) ve Bartok (keman için iki rapsodi). [L]