RAVZA

Tarih 24 Haziran 2009

RAVZA, Nil nehri yatağında bulunan bir ada. Nil nehrinin sağ sahilinden Haliç ad­lı dar bir kanalla ayrılır.

Abbasî halifesi Müstain zamanında (862-866) adanın güney­batı sahillerinde Nil nehrinin ölçülmesi için gerekli tesislerle (mikyas), donanma yapımı için bir tersane kuruldu. Ada tehlikeli zamanlarda, Babelyun kalesi ile adayı bağ­layan ve dubalardan meydana getirilen köprünün tahribiyle valiler ve hükümdar­lar için, emniyetli bir yer olarak kullanılır­dı. Nitekim Mısır’ın Araplar tarafından fethi sırasında Mısır valisi Mukavkas hür­riyetini sağlamak üzere Araplarla görüşmelerde bulunmak istediği zaman bu köp­rüyü tahrip ederek adaya sığındı.

Adanın bu özelliğinden dolayı Ahmed bin Tolun (835-884) bir kale yaptırdı. Eyyubî hüküm­darı Meliküssalih bu kaleyi daha da bü­yüttü. Ada asıl önemini, müstahkem bir mevki olarak Bahriye Memlûkları devrin­de kazandı. Memlûklar, adanın sahilleri boyunca surlar inşa ettiler, tahkimatını kuv­vetlendirdiler. Ayrıca hükümdarların otur­maları için zengin malikâneler, köşkler, bir cami ve medrese yapıldı. Osmanlılar da Ravza’ya gereken önemi verdiler. Selim I adayı emin bir oturma yeri olarak gördü. Mısır fethi tamamlanınca, mikyasın üzeri­ne bir kubbe ve onun üstüne de bir köşk yapıldı.

Mısır ileri gelenleri ve halkı Se­lim I’e orada biat ettiler. Mısır’daki Os­manlı valisi ve askerleri Kahire’de otur­mağa başladıklarından Ravza terk edildi. Zamanla istihkâmlar harap oldu, eski güzellik ve bakımı kalmadı. Ada, hırsız ve eşkıya için bir sığmak durumuna geldi. Bundan sonra Mehmed Ali Paşa devrine kadar ada ile fazla ilgilenen olmadı, ib­rahim Paşa Ravza’da büyük bahçeler yap­tırdı. Yeni binalar inşa ettirdi. Kahire’ye iki, Gize’ye bir köprü ile bağlandı. Ravza’­da meşhur bir nilölçer vardır. (M)