REDÜKTÖR

Tarih 26 Haziran 2009

REDÜKTÖR i. (fr. reducteur). Elektr. Ters yönlü bir elektromotor kuvvet taşıyan ele­manları (akümülatör elemanları, trans­formatör veya indükleme bobini sarımları v.b.) bir devreye sokup çıkarmak için özel olarak yapılmış komütatör.

— Kim. Bk. İNDİRGEN.

— Mekan. Hız redüktörü, bir dönme ha­reketinin hızını küçültmek için kullanılan mekanizma. (Esanl. HIZ DÜŞÜRÜCÜ, HIZ KUTUSU, DİŞLİ KUTUSU.) [Bk. ANSİKL.]

|| Motorlu hız redüktörü, dengelenmiş pla­net dişlili bir redüktör üzerine tespit edil­miş asenkron bir motordan meydana gelen hız redüktörü. (Fazla yer kaplamayan bu tip bir redüktör, dört dişli serisiyle [basit, çiftli, üçlü veya bileşik], 1 ile 3′ten 1 ile 27 000′e kadar hız düşürme oranları için, saniyede dört devir ile saatte dört devir arasında hızlar ve 2 ile 800 mkg arasında bir kuvvet çifti elde edilmesini sağlar.)

— ANSİKL. Mekan. Enerjinin kullanıldığı çoğu durumlarda, mekanik enerji, dakikada N devir yapan bir transmisyon milinin veya bir motorun dönmesiyle elde edilir. Bu ener­jiyi kullanan organlar, motris organın dev­rinden daha büyük veya daha küçük olmak üzere, dakikada N’, N” devirle değişik hızlarda dönmek zorundadır.

Bu yüzden, başlangıçtaki dairesel dönme hareketini kul­lanma hareketine dönüştürmek gerekir; hız redüktörlerinin görevi de budur. Redüktörler, düşürülecek hızın yüksekliğine ve iletilecek gücün büyüklüğüne göre çok de­ğişik tiplerde yapılır. Hız değiştirme oranı 7/1′i geçmediği ve bu oranın biraz az ve­ya biraz fazla olmasında bir sakınca görülmediği zaman, kayışlar ve kasnaklar kul­lanılır; küçültme oranı 10/1′i geçmediği, fakat bu oranın kesinlikle sağlanması gerek­tiği zaman dişli çarklar ve zincirli transmis­yonlardan yararlanılır; nihayet bu oranı yu­karıdaki sınırların altına düşürmek gerektiği zaman, ya dişli takımları, ya episikloidal dişliler, ya da her çeşit hız küçültmeğe elve­rişli çark ve sonsuz vida mekanizması kulla­nılır.

Çoğu durumlarda (takım tezgâhları, oto­mobil motorları v.b.), enerjiyi kullanan or­ganın, yapılacak işe göre değişik hızlarda dönmesi gerekir. O zaman, hız küçültme oranını iki uç sınır arasında belirli ölçek­lerde değiştirme imkânı veren kademeli kas­nak kayış sistemleri veya hız kutuları kullanılır. (L)