REGENSBURG

Tarih 26 Haziran 2009

REGENSBURG, Almanya’da (Batı Alman­ya, Bavyera) şehir, Yukarı Pfalz’ın mer­kezi, Tuna’nın sağ kıyısında, ırmağın Regen ile kavuştuğu yerin karşısında; 123 500 nüf.

Eski bir kelt sömürgesi olan ve Ro­malılar zamanında Almanlarla yapılan ti­caretin merkezi haline gelen şehir, Or­taçağda ve Yeniçağda önemli rol oynadı. Ticaret, vatansever bir burjuvazinin gelişmesine ve büyük anıtlar yapılmasına imkân verdi: kiliseler (XIII.-XVI. yy. Sankt-Peter katedrali, Sankt-Emmeram manastırının XVIII. yy .da yenilenen roman üslû­bunda kilisesi, gotik üslûbunda belediye sa­ray] [XI. yy.]), saraylar, Tuna’nın iki kı­yısını bağlayan meşhur taş köprü (1135), eski evler ve sokaklar. Bir üniversite şehri olan Regensburg’da birçok müze ve kütüphane vardır.

Şehir aynı zamanda bir sanayi merkezidir: mavna ve makine ya­pımı, kimya, besin ve elektrik sanayii, de­ri işçiliği. — Yakınındaki Walhalla, dor uslubunda bir tapınaktır; 1830-1842 arası Lee von Klenze tarafından Parthenon ör­nek alınarak yapıldı ve kral Ludwig I tarafından Almanya’nın en büyük adamlarına adandı.

• Tarih. Germenlerin Radasbona, Torna­lıların Castra Regina adını verdikleri şehir, limes’in destek noktası ve Markoman’lara karşı seferinde Marcus Aurelius’un ge­nel karargâhıydı. Aziz Emmeram, VIII. yy.başında şehirde Hıristiyanlığı yaydı. Bavyera dükünün eline geçen Regensburg’a bir burggraf tayin edildi (IX. yy.); bu görev sonradan düklere geçti (1205). 1207′de bir «şart» tanınan Regensburg, imparatorluk serbest şehri haline geldi (1245) ve ır­mak ticareti gelişti.

Reform sırasında ka­toliklerle Protestanları yaklaştırmak ama­cıyla burada toplanan Diyet, Melanchton ve Bucher’in uzlaşmaya yanaşmamaları yüzün­den başarısızlıkla sonuçlandı
(şubat – haziran 1541). Şehir Reform’u benimsedi (1542). Maximilian II, protestan prenslerle, Rudolf’u Romalılar kralı seçtirmek için «se­çim kapitülasyonu»nu ve 1555 Augsburg barışı şartlarının muhafazasını burada gö­rüştü (1575). P. Joseph burada Ferdinand ile barış imzaladı
(ekim 1630).

Saksonya Weimar’lı Bernard’ın eline geçen, impara­torluk kuvvetleri tarafından geri alınan (1634) şehir, 1663′ten sonra Kutsal İmpa­ratorluk diyetinin merkezi oldu. Yirmi yıl için imzalanan Regensburg mütarekesi (15 ağustos 1684), Regensburg’u ve ağustos 1681′den önce birleştirmiş olduğu şehirleri, Strasbourg’lu Ludwig XIV’e bıraktı. Doğ­rudan doğruya imparatorluğa bağlanan Re­gensburg, Mainz başpiskoposu Dalberg’e verildi, 1810′da da Bavyera’ya katıldı. (L)