REİCH

Tarih 26 Haziran 2009

REİCH i. Eskiden, genel olarak «devlet» anlamına gelen almanca kelime; günümüz­de, Germen imparatorluğunu veya Alman devletinin öbür adlarını belirtmek için kul­lanılır.

— Ansikl. • İlk Reich veya Kutsal Roma-German imparatorluğu (962-1806). Milletler-üstü bir karakteri olan bu imparatorluk Or­taçağda kendini manevî gücüyle kabul ettir­di; fakat millî ve egemen bir devlet olmağa kalkışınca Otuzyıl savaşlarına sürüklendi ve Vestfalya antlaşmasryle bölündü (1648). Pressburg barışı (1805), Ren Konfederasyo­nu anayasası (12 temmuz 1806) ve özellikle hükümdar Franz von Habsburg’un Kutsal İmparatorluk tahtından çekilmesiyle
(6 Ağustos 1806) imparatorluk kesinlikle da­ğıldı.

• ikinci Reich (1871-1918). Bismarck, Prus­ya kontluğu yerine, egemen bir alman im­paratorluğu kurma fikrini yeniden ele aldı ve bunu Versailles’da gerçekleştirdi (1871).
II. Reich, gücünü askerî kuvvet ve iktisadî genişlemeden alan, federatif ve emperyalist bir devlet oldu. 1918 Devrimi imparatorluk rejimine son verdi ama Weimar cumhuri­yeti devrinde Reich’ın yapısı hiç değişmedi.

• Üçüncü Reich (1933-1945). Hitler, birleş­tirilmiş bir Almanya temeli üstüne totaliter
III. Reich’ı kurdu (1933). Hitler’in ırkçı ve ilhakçı siyaseti, Almanya’yı 1945 felâketine sürükledi. (Bk. hitler, nasyonal sosya­lizm.) Frankfurt parlamentosu tarafından 27 mart 1849′da ilân edilen rejime de Reich denildi. Ama Friedrich-Wilhelm IV’ün im­paratorluk tacını almayı reddetmesi üzerine bu rejim başarısızlığa uğradı. Weimar cum­huriyeti tarafından (1919-1933) kurulan rejime de aynı ad verildi. (L)